Guðfræði líkamans
Maðurinn er líkami og sál, ekki sál í líkama — og hvað af því leiðir um kynferði og hjónaband.
Þetta efni er í yfirlestri
Greinarnar eru hvorki kennsla kirkjunnar né staðgengill hennar — til þess er sóknarpresturinn.
Hvað þýðir þetta?
Greinarnar hér eru uppköst, skrifaðar af Krans. Enginn hefur enn lesið þær yfir og engin kirkjuleg yfirvöld hafa samþykkt þær.
Maðurinn er líkami og sál
Kristin trú heldur því fram að maðurinn sé ekki sál sem notar líkama heldur ein vera sem er hvort tveggja í senn. Líkaminn er ekki umbúðir utan um hið eiginlega sjálf og ekki fangelsi sem sálin sleppur úr við dauðann. Þetta greinir kristna sýn frá þeim heimspekistefnum fornaldar sem töldu efnið óæðra og líkamann byrði.
Tómas frá Aquino orðaði þetta þannig að sálin sé form líkamans: ekki farþegi í honum heldur það sem gerir hann að þessum tiltekna lifandi manni. Þess vegna er upprisa líkamans hluti af trúarjátningunni en ekki viðbót við hana. Kirkjan væntir ekki þess að menn losni undan líkamanum heldur að þeir fái hann aftur endurnýjaðan.
19Eða vitið þér ekki, að líkami yðar er musteri heilags anda í yður, sem þér hafið frá Guði? Og ekki eruð þér yðar eigin,
20því að þér eruð verði keyptir. Vegsamið því Guð í líkama yðar.
Karl og kona
Í fyrstu Mósebók er sagt að Guð hafi skapað manninn í sinni mynd, karl og konu skapaði hann þau. Kirkjan les þetta svo að kynferðismunurinn sé hluti af sköpuninni sjálfri og góður, ekki afleiðing syndafallsins og ekki tilviljun sem beri að yfirstíga.
Af þessu leiðir tvennt sem kirkjan heldur saman þótt margir haldi þeim í sundur. Annað er að karl og kona séu jafn mikils virði, jafn mikið mynd Guðs og jafn mikið menn. Hitt er að munurinn á þeim sé raunverulegur og merkingarbær, og að líkaminn sjálfur segi eitthvað um manninn sem hann er.
4En hann svaraði og sagði: Hafið þér eigi lesið, að skaparinn frá upphafi skóp þau karl og konu,
5og sagði: Fyrir því skal maður yfirgefa föður og móður og búa við eiginkonu sína, og þau tvö skulu verða eitt hold? —
6Þannig eru þau ekki framar tvö, heldur eitt hold. Það sem Guð því hefir tengt saman, má eigi maður sundur skilja.
Ritningarstaðir
Hjónabandið
Kirkjan kennir að hjónabandið sé sáttmáli en ekki samningur: karl og kona gefa hvort öðru sjálf sig, ekki þjónustu, og gjöfin er ævilöng. Í hjónabandi skírðra er sáttmálinn sakramenti, og kirkjan lítur svo á að brúðhjónin sjálf séu þjónar þess.
Ágústínus taldi hjónabandinu þrenn gæði: börnin, trúnaðinn milli hjónanna og sakramentið sem gerir bandið órjúfanlegt. Píus XI byggði á þeirri þrískiptingu í Casti Connubii árið 1930, og kirkjan heldur því enn að hjónabandið sé hvorki samningur um sambúð einn saman né tæki til barneigna eitt saman heldur sáttmáli sem hvort tveggja sprettur af.
31Þess vegna skal maður yfirgefa föður sinn og móður sína og búa við eiginkonu sína, og munu þau tvö verða eitt hold.
32Þessi leyndardómur er mikill, en eg segi það í tilliti til Krists og safnaðarins.
Skírlífi sem sjálfsgjöf
Skírlífi merkir í kaþólskri siðfræði ekki afneitun kynferðis heldur að kynferðið sé fellt inn í manninn allan, þannig að það þjóni kærleika en ráði honum ekki. Það er því ekki krafa sem lögð er á suma heldur dyggð sem á við alla, hvort sem þeir eru giftir, ógiftir eða heitbundnir kirkjunni.
Í sömu hugsun liggur skýringin á einlífi presta og vígðra í latnesku kirkjunni. Það er ekki sagt að hjónabandið sé lakara heldur að hvort tveggja, hjónaband og einlífi, sé gjöf alls sjálfsins — annað til einnar manneskju, hitt til Guðs og safnaðarins.
Hvernig kirkjan talar um þetta
Kirkjan hefur kennt þessi atriði lengi og heldur þeim fram. Hún kennir jafnframt að hverjum manni beri virðing, að reisn hans ráðist ekki af því hvernig honum gengur að lifa eftir kenningunni, og að miskunn Guðs standi hverjum þeim opin sem leitar hennar.
Þess vegna er tónninn í þessum efnum hvorki kröfulisti né vörn. Prestur, skriftir og samtal eru staðirnir þar sem einstök mál eiga heima, og spurningar um eigið líf verða ekki leystar með grein í smáforriti.
Í Trúfræðsluriti kaþólsku kirkjunnar
KKK 2331–2336
Trúfræðslurit kaþólsku kirkjunnar fjallar um efnið í greinum hér að neðan. Texti ritsins er höfundarréttarvarinn og er hvergi birtur í Krans — aðeins númerin, svo lesandi sem hefur ritið undir höndum geti flett upp sjálfur.
Heimildir
Greinin er skrifuð hér upp úr þessum verkum. Ekkert er þýtt eða tekið orðrétt.
- Ritningin eins og Krans birtir hana — Fyrra Korintubréf 6, Matteusarguðspjall 19, Efesusbréfið 5ritningartexti appsinsVersin eru sótt í texta appsins sjálfs þegar síðan er byggð.
- Ágústínus, De bono coniugali (401)fallið úr höfundarréttiÞrenn gæði hjónabandsins — börn, trúnaður, sakramenti — endursagt.
- Tómas frá Aquino, Summa theologiae, latneski frumtextinn — I q. 76 og viðbætirinn qq. 41–49fallið úr höfundarréttiSálin sem form líkamans og umfjöllunin um hjónabandið, endursagt úr latínunni. Engin þýðing er notuð.
- Píus XI, Casti Connubii (1930)fallið úr höfundarréttiPíus XI dó 1939 og verkið er fallið úr höfundarrétti. Þrenn gæði hjónabandsins eftir Ágústínusi, eins og ritið tekur þau upp, sagt frá.
Hverju greinin svarar ekki
Þetta eru spurningar fyrir prest, ekki fyrir smáforrit.
- Hvað gera skal þegar hjónaband er komið í þrot eða er þegar slitið.
- Hvernig kirkjan metur einstök tilvik um ógildingu hjónabands.
- Hvernig einstaklingur á að lifa með kenningunni þegar hún fer þvert á líf hans.
Greinar sem þú tendrar birtast í Vistað.
Í yfirlestri