Skiptingin í þrjár leiðir, hreinsunarleið, upplýsingarleið og einingarleið, er ein elsta lýsing kristninnar á því hvernig manneskja vex í samfélagi við Guð.

Hún á rætur að rekja til höfundar sem skrifaði á grísku um árið 500 undir nafni Díonýsíusar, lærisveins Páls í Aþenu, og er því kallaður Díonýsíus hinn falski. Hann lýsti hreinsun, upplýsingu og fullkomnun sem því ferli sem englar og menn fara í gegnum á leið til Guðs. Rit hans höfðu gríðarleg áhrif á miðaldir, meðan enn var talið að þau væru frá tíma postulanna.

Bónaventúra, sem var yfirmaður fransiskusarreglunnar og dó árið 1274, skrifaði um leiðirnar þrjár sem hreinsun, upplýsingu og fullkomnandi einingu, og gerði úr þeim leiðsögn fyrir bæn og hugleiðingu.

Myndin efst á síðunni er af stiga Jakobs, sem englar ganga upp og niður. Kirkjufeðurnir og munkahefðin lásu hann sem mynd af uppgöngu sálarinnar, og Jóhannes Klímakus, ábóti á Sínaí á sjöundu öld, skrifaði bók um andlegt líf í þrjátíu þrepum sem dregur nafn sitt af honum.

William Blake, sem málaði myndina, var enskt skáld og myndlistarmaður og ekki kaþólskur. Myndin er hér vegna frásagnarinnar sem hún sýnir, ekki vegna hans eigin hugmynda.

Hún er leið byrjandans. Sá sem byrjar að taka trú sína alvarlega uppgötvar hve margt í honum togar í aðra átt: vani, girnd, reiði, hégómi. Verkefnið á þessu stigi er að snúa frá syndinni og berjast gegn löstunum með bæn, iðrun, skriftum og sjálfsaga.

Tómas frá Aquino lýsti því sama í Summu sinni sem fyrsta stigi kærleikans. Hjá byrjendum er kærleikurinn fyrst og fremst í því að forðast syndina og standa gegn því sem vinnur gegn honum.

Hún er leið þess sem er kominn áleiðis. Baráttan við syndina hættir ekki, en þungamiðjan færist yfir á að vaxa í dyggðunum. Bænin verður einfaldari og hugurinn beinist æ oftar að Kristi sjálfum, lífi hans og kenningu.

Tómas lýsti öðru stigi kærleikans sem stigi þeirra sem sækja fram og leggja mesta áherslu á að vaxa í hinu góða. Það er hér sem margir dulhyggjuhöfundar staðsetja upphaf íhugunarbænar.

Hún er leið þeirra sem Tómas kallaði fullkomna, og hann tók fram að það þýddi ekki syndlausa. Þungamiðjan er ekki lengur að forðast syndina eða að vaxa heldur að vera í Guði og njóta hans.

Það er þetta sem Teresa frá Ávila lýsir í síðustu vistarverum kastalans og Jóhannes af krossi handan næturinnar. Og það er ekki einkamál: sá sem er sameinaður Guði er sameinaður öllum sem eru í honum.

Það væri misskilningur að lesa leiðirnar þrjár sem gátlista eða próf sem maður stenst og fer upp um bekk. Þær skarast. Sá sem er langt kominn þarf enn á iðrun að halda, og byrjandi getur fengið djúpa náð.

Og þær eru ekki fyrir munka einar. Frans frá Sales, biskup í Genf sem dó árið 1622, skrifaði bók sína um guðrækið líf fyrir fólk í heiminum, hermenn, iðnaðarmenn og mæður, og hélt því fram að heilagleiki væri köllun allra, hver sem staða þeirra væri.