Náttúrulögmál í siðfræði er ekki lögmál náttúruvísinda. Þyngdarlögmálið lýsir því sem gerist; náttúrulögmálið í þessum skilningi lýsir því sem manni ber að gera. Orðið náttúra vísar hér til mannlegs eðlis: að af því hvað maðurinn er megi ráða eitthvað um hvernig honum sé gott að lifa.

Kjarni kenningarinnar er sá að maður þurfi hvorki opinberun né tilskipun til að vita að grimmd sé röng og sanngirni rétt. Hann þurfi aðeins að beita skynsemi sinni af heilindum. Af því leiðir að siðferðileg umræða er möguleg milli fólks sem deilir ekki trú.

Hugmyndin er eldri en kristnin. Ciceró setti hana fram í riti sínu um ríkið á fyrstu öld fyrir Krist: að til sé sannur lagabókstafur sem sé í samræmi við skynsemina, hinn sami í Róm og í Aþenu, óbreyttur nú og síðar, og að hvorki öldungaráð né þjóð geti leyst mann undan honum.

Kirkjufeðurnir tóku hugsunina upp og tengdu hana Guði sem höfundi bæði skynseminnar og skipulagsins sem hún skynjar. Ágústínus talaði um eilíft lögmál sem hið mannlega ætti að endurspegla, og sagði að ranglát lög væru ekki lög í fullum skilningi.

Páll postuli gerir ráð fyrir einhverju þessu líku í Rómverjabréfinu þegar hann segir að heiðnir menn, sem ekki hafi lögmál Móse, geri stundum af eðlishvöt það sem lögmálið býður og sýni þar með að verk lögmálsins sé ritað í hjörtu þeirra. Samviskan er vitnið sem hann nefnir.

Þetta er ekki sagt til að gera opinberunina óþarfa. Það er sagt til að útskýra hvers vegna menn utan sáttmálans standi samt frammi fyrir kröfu, og hvers vegna enginn geti borið því við að hann hafi aldrei heyrt neitt.

Tómas frá Aquino fjallar um lögmálin í Summa theologiae og greinir fjögur: eilíft lögmál, sem er ráðsályktun Guðs sjálfs; náttúrulögmál, sem er hlutdeild skynsemisverunnar í því; mannasetningar, sem eru lög ríkja og borga; og guðlegt lögmál, sem er það sem opinberað er.

Fyrsta boð náttúrulögmálsins orðar hann þannig að gera skuli hið góða og forðast hið illa, og telur síðan þær hneigðir sem skynsemin les út frá: að varðveita lífið, að ala upp afkvæmi, að þekkja sannleikann og að lifa í samfélagi. Hann bætir við mikilvægum fyrirvara: því lengra sem dregið er frá almennu reglunum að einstökum tilvikum, þeim mun oftar skjátlast mönnum.

Þrennt fylgir kenningunni. Í fyrsta lagi að siðferðilegar kröfur séu ekki einkamál trúarhópa heldur eigi erindi við alla. Í öðru lagi að lög geti verið ranglát, og að maðurinn sé ekki skyldugur til að fylgja því sem beinlínis brýtur gegn grundvallarréttlæti. Í þriðja lagi að samviskan sé ekki tilfinning heldur dómgreind sem verður að þjálfa.

Kenningin lofar ekki að öll svör séu augljós. Hún segir að mannleg skynsemi nái til hins góða, ekki að hún geri það áreynslulaust eða óskeikult.