Dyggðirnar
Höfuðdyggðirnar fjórar og guðfræðilegu dyggðirnar þrjár — hvað dyggð er og hvernig hún verður til.
Þetta efni er í yfirlestri
Greinarnar eru hvorki kennsla kirkjunnar né staðgengill hennar — til þess er sóknarpresturinn.
Hvað þýðir þetta?
Greinarnar hér eru uppköst, skrifaðar af Krans. Enginn hefur enn lesið þær yfir og engin kirkjuleg yfirvöld hafa samþykkt þær.
Hvað dyggð er
Dyggð er í kaþólskri siðfræði ekki tilfinning, ekki ásetningur og ekki stök góðverk. Hún er stöðug tilhneiging til að gera hið góða, áunnin þannig að hún verður manninum eiginleg. Sá sem er sannsögull segir satt án þess að heyja innri baráttu um það í hvert sinn.
Af þessu leiðir að dyggð lærist eins og handverk: með endurtekningu, með fyrirmyndum og með því að byrja aftur eftir mistök. Aristóteles lýsti þessu á fjórðu öld fyrir Krist og Tómas frá Aquino tók lýsinguna upp og setti hana í kristið samhengi.
Höfuðdyggðirnar fjórar
Fjórar dyggðir eru kallaðar höfuðdyggðir af því að aðrar hvíla á þeim. Hyggindi eru dómgreindin sem sér hvað er rétt að gera hér og nú. Réttlæti er sá stöðugi vilji að gjalda hverjum sitt. Hugrekki heldur manni við það sem er rétt þegar það kostar. Hófsemi temur langanir svo þær ráði ekki manninum.
Þessar fjórar eru ekki kristnar í uppruna sínum. Grískir og rómverskir höfundar töldu þær fram löngu fyrir kristni, og kirkjan tók við þeim sem dæmi um það sem skynsemin ein nær til. Í kristnu samhengi eru þær ekki lokamarkmið heldur jarðvegur.
8Að öðru leyti, bræður, alt sem er satt, alt sem er sómasamlegt, alt sem er rétt, alt sem er hreint, alt sem er elskuvert, alt sem er gott afspurnar, hvað sem er dygð, og hvað sem er lofsvert, íhugið það.
Guðfræðilegu dyggðirnar þrjár
Þrjár dyggðir eru kallaðar guðfræðilegar af því að þær beinast að Guði sjálfum og eru gefnar fremur en áunnar: trú, von og kærleikur. Kirkjan kennir að þær séu veittar með náð í skírninni og vaxi með sakramentunum og bæninni.
Kærleikurinn er meðal þeirra sá sem hinar tvær stefna að. Hann er ekki tilfinningin ein heldur sá vilji sem vill gott þess sem elskað er, og hann er sá þráður sem tengir allar hinar dyggðirnar saman í eitt líf.
13En nú varir trú, von og kærleikur, þetta þrent, en þeirra er kærleikurinn mestur.
Hvernig dyggð vex
Kaþólsk hefð heldur tvennu saman hér. Annars vegar að æfingin skipti máli: að maður verði hógvær af því að gera hógværa hluti. Hins vegar að náðin sé frumkvæðið, og að dyggðin sem beinist að Guði verði ekki til með þjálfun einni saman.
Í verki merkir þetta að dyggð sé hvorki afrek né gjöf sem ekkert krefst. Hún vex þar sem hvort tveggja mætist: reglulegt líf, sakramenti og það að byrja aftur þegar illa hefur farið.
22En ávöxtur andans er: kærleiki, gleði, friður, langlyndi, gæzka, góðvild, trúmenska, hógværð, bindindi;
23gegn slíku er ekkert lögmál.
Dyggðirnar og syndirnar sjö
Hefðin setur höfuðsyndunum sjö andstæða dyggð hverri: auðmýkt gegn drambi, örlæti gegn ágirnd, góðvild gegn öfund, þolinmæði gegn reiði, skírlífi gegn munúð, hófsemi gegn ofáti og iðjusemi gegn leti. Sú pörun á sér langa sögu í hefðinni og er ástæðan fyrir því að bænahluti Krans er byggður á dyggðunum en ekki syndunum.
Bænirnar í Gegn syndum fylgja þeirri röð, og Míkaelsfastan lætur þann sem vill velja sér eina dyggð að stefna að. Greinin lýsir hugsuninni; þar er hún iðkuð.
Í Trúfræðsluriti kaþólsku kirkjunnar
KKK 1803–1845
Trúfræðslurit kaþólsku kirkjunnar fjallar um efnið í greinum hér að neðan. Texti ritsins er höfundarréttarvarinn og er hvergi birtur í Krans — aðeins númerin, svo lesandi sem hefur ritið undir höndum geti flett upp sjálfur.
Heimildir
Greinin er skrifuð hér upp úr þessum verkum. Ekkert er þýtt eða tekið orðrétt.
- Ritningin eins og Krans birtir hana — Filippíbréfið 4, Fyrra Korintubréf 13, Galatabréfið 5ritningartexti appsinsVersin eru sótt í texta appsins sjálfs þegar síðan er byggð.
- Aristóteles, Siðfræði Níkomakkosar IIfallið úr höfundarréttiDyggð sem áunnin tilhneiging, endursagt.
- Tómas frá Aquino, Summa theologiae I-II qq. 55–67 og II-II, latneski frumtextinnfallið úr höfundarréttiSkilgreiningin á dyggð, höfuðdyggðirnar og guðfræðilegu dyggðirnar, endursagt úr latínunni. Engin þýðing er notuð.
- Ágústínus, De moribus ecclesiae catholicae Ifallið úr höfundarréttiAð dyggðirnar séu myndir kærleikans, sagt frá.
Hverju greinin svarar ekki
Þetta eru spurningar fyrir prest, ekki fyrir smáforrit.
- Hvaða dyggð einstakur maður ætti að leggja áherslu á.
- Hvernig á að meta eigin framfarir í dyggðugu lífi.
- Hvenær skortur á dyggð verður að synd sem þarf að skrifta.
Greinar sem þú tendrar birtast í Vistað.
Í yfirlestri