Kirkjufeðurnir
Hverjir þeir voru, hvenær þeir lifðu og hvers vegna kirkjan les þá enn.
Þetta efni er í yfirlestri
Greinarnar eru hvorki kennsla kirkjunnar né staðgengill hennar — til þess er sóknarpresturinn.
Hvað þýðir þetta?
Greinarnar hér eru uppköst, skrifaðar af Krans. Enginn hefur enn lesið þær yfir og engin kirkjuleg yfirvöld hafa samþykkt þær.
Hver telst kirkjufaðir
Kirkjufeður eru kristnir rithöfundar fyrstu alda sem kirkjan les sem vitni um trú postulanna. Í guðfræðihandbókum síðari alda eru venjulega nefnd fjögur einkenni: að þeir séu fornir, að kenning þeirra sé rétt í megindráttum, að líf þeirra hafi verið heilagt og að kirkjan hafi viðurkennt þá.
Mörkin eru ekki skörp. Tertúllíanus og Órígenes skrifuðu verk sem kirkjan hefur alltaf lesið og notað, en vegna skoðana sem þeir héldu, eða sem síðar voru kenndar við þá, eru þeir oft kallaðir kirkjulegir rithöfundar fremur en feður.
Kirkjufræðari er annar titill. Hann er veittur fyrir sérstakt framlag til kenningarinnar og nær líka til síðari tíma, allt til Tómasar frá Aquino og Teresu frá Ávila. Margir feðranna eru jafnframt kirkjufræðarar, en ekki allir.
1Styrkst þú þá, son minn, í náðinni í Kristi Jesú,
2og það sem þú heyrðir mig tala í margra votta viðurvist, það skalt þú fá í hendur trúum mönnum, sem verða færir um líka að kenna öðrum.
Postullegu feðurnir
Elstu ritin eftir postulana eru kölluð rit postullegu feðranna, því höfundar þeirra þekktu postulana eða lærisveina þeirra. Klemens biskup í Róm skrifaði Korintumönnum um árið 96 til að setja niður deilu í söfnuðinum. Ignatíus í Antíokkíu skrifaði sjö bréf á leið til píslarvættis í Róm. Pólýkarpus í Smyrnu, sem sagt er að hafi þekkt Jóhannes postula, var brenndur um árið 155.
Þessi rit eru stutt og hagnýt, skrifuð til safnaða í vanda. Þau eru ekki kerfisbundin guðfræði, en þau sýna kirkju sem þegar hefur biskupa, djákna og sunnudagssamkomu, og sem lítur á sig sem eina um allan heiminn.
Fyrir Níkeu
Á annarri og þriðju öld skrifuðu kristnir menn varnarrit fyrir heiðna yfirvaldið og gegn villukenningum innan kirkjunnar. Justínus píslarvottur skýrði trúna fyrir keisaranum á máli heimspekinnar. Íreneus í Lyon skrifaði umfangsmesta verk aldarinnar gegn gnostíkum. Kýpríanus í Karþagó skrifaði um einingu kirkjunnar á tíma ofsókna og klofnings.
Þetta eru feðurnir fyrir kirkjuþingið í Níkeu árið 325, og ensk þýðing verka þeirra frá 1885 ber heitið Ante-Nicene Fathers. Á íslensku eru fá þeirra til.
Gullöldin
Eftir að kirkjan fékk frið á fjórðu öld urðu miklar deilur um guðdóm Krists og þrenninguna, og á þeim tíma skrifuðu þeir feður sem oftast eru lesnir. Í austri eru fjórir kallaðir miklir: Aþanasíus frá Alexandríu, sem varði Níkeujátninguna gegn aríönum; Basilíus mikli og Gregoríus frá Nasíans, tveir af Kappadókíufeðrunum þremur; og Jóhannes Krýsostomus, prédikarinn í Konstantínópel.
Í vestri eru fjórir líka taldir miklir: Ambrósíus biskup í Mílanó; Híerónýmus, sem þýddi Biblíuna á latínu; Ágústínus biskup í Hippó, sem hafði meiri áhrif á vestræna guðfræði en nokkur annar; og Gregoríus mikli páfi.
Tímabilið er venjulega sagt enda með Ísídór frá Sevilla á Vesturlöndum, sem dó 636, og Jóhannesi frá Damaskus í austri, sem dó um 750.
Hvers vegna þeir skipta máli
Feðurnir eru ekki óskeikulir hver fyrir sig. Þeir voru oft ósammála, stundum harkalega: Ágústínus og Híerónýmus deildu í bréfum um hvernig skilja ætti deilu Péturs og Páls í Antíokkíu, og hvorugur skipti um skoðun.
Það sem kirkjan leggur vægi á er samhljóða vitnisburður þeirra. Þar sem feðurnir, víðs vegar um heiminn og á ólíkum tímum, lesa ritningarstað eins, telur kirkjan að þar komi arfleifð postulanna fram. Trentóþingið og Fyrsta Vatíkanþingið sögðu bæði að ritninguna mætti ekki skýra gegn samhljóða skilningi feðranna.
Þeir skipta líka máli vegna þess að þeir voru nálægt. Þeir lásu ritninguna á grísku eða latínu sem lifandi málum, sumir þekktu þá sem þekktu postulana, og þeir mótuðu trúarjátningarnar sem kirkjan fer enn með.
Ritningarstaðir
Heimildir
Greinin er skrifuð hér upp úr þessum verkum. Ekkert er þýtt eða tekið orðrétt.
- Ritningin eins og Krans birtir hana — 2. Tímóteusarbréf 2ritningartexti appsinsVersin eru sótt í texta appsins sjálfs þegar síðan er byggð.
- Ante-Nicene Fathers, ritstj. Roberts og Donaldson (1885–1887)fallið úr höfundarréttiRit Klemensar, Ignatíusar, Pólýkarpusar, Justínusar, Íreneusar og Kýpríanusar. Hverjir þeir voru og hvað þeir skrifuðu, sagt frá.
- Nicene and Post-Nicene Fathers, ritstj. Schaff og Wace (1886–1900)fallið úr höfundarréttiAþanasíus, Kappadókíufeðurnir, Krýsostomus, Ambrósíus, Híerónýmus, Ágústínus og Gregoríus. Bréfaskipti Ágústínusar og Híerónýmusar um Galatabréfið, sagt frá.
- Trentóþingið, fjórða seta (1546), og Fyrsta Vatíkanþingið, Dei Filius 2 (1870)fallið úr höfundarréttiReglan um samhljóða skilning feðranna, endursögð.
Hverju greinin svarar ekki
Þetta eru spurningar fyrir prest, ekki fyrir smáforrit.
- Hvernig á að lesa kirkjuföður sem heldur fram skoðun sem kirkjan hafnaði síðar.
- Hvaða íslenskar þýðingar á ritum feðranna eru til og hverjar eru áreiðanlegar.
- Hvernig samhljóða skilningur feðranna er ákvarðaður í einstökum atriðum.
Greinar sem þú tendrar birtast í Vistað.
Í yfirlestri