Helgir dómar
Hvað helgur dómur er, hvers vegna kirkjan heiðrar hann — og hvað hún bannar.
Þetta efni er í yfirlestri
Greinarnar eru hvorki kennsla kirkjunnar né staðgengill hennar — til þess er sóknarpresturinn.
Hvað þýðir þetta?
Greinarnar hér eru uppköst, skrifaðar af Krans. Enginn hefur enn lesið þær yfir og engin kirkjuleg yfirvöld hafa samþykkt þær.
Hvað helgur dómur er
Helgur dómur er leifar dýrlings eða hlutur sem tengdist honum. Hefðin flokkar þá í þrennt. Fyrsta stigs dómur er hluti úr líkama dýrlingsins sjálfs. Annars stigs dómur er hlutur sem hann átti eða notaði — klæði, bók, bréf. Þriðja stigs dómur er hlutur sem snertur hefur verið við hinum fyrri.
Flokkunin er ekki mat á verðmæti heldur lýsing á nálægð. Hún skýrir líka hvers vegna þriðja stigs dómar eru til í miklum fjölda og hvers vegna kirkjan gerir minna úr þeim en trúrækni almennings gerir stundum.
Hvers vegna kirkjan heiðrar þá
Röksemdin er sú sama og liggur að baki myndunum: Guð tók sér líkama. Efnið er ekki hindrun milli manns og Guðs heldur leiðin sem Guð valdi sjálfur, og líkami þess sem lifði í náð er ekki einskis verður þegar hann deyr.
Ritningin sýnir þetta gerast áður en nokkur kenning var mótuð um það. Sjúkir voru læknaðir þegar klæði voru borin frá Páli til þeirra, og konan með blóðlátið snerti aðeins faldinn á yfirhöfn Jesú. Í hvorugu tilviki býr krafturinn í hlutnum sjálfum — hann er Guðs, og hluturinn er sá staður þar sem trúin snerti hann.
11Og Guð gjörði óvenjuleg kraftaverk fyrir hendur Páls,
12svo að jafnvel voru bornir út til sjúkra af líkama hans sveitadúkar eða forklæði, og sjúkdómarnir viku frá þeim og illir andar fóru út af þeim.
Ritningarstaðir
Hefðin og andmælin
Andmæli gegn þessari guðrækni eru jafngömul henni. Um árið 406 skrifaði Híerónýmus gegn Vigilantíusi, sem taldi heiður við leifar dýrlinga vera hjáguðadýrkun. Svar Híerónýmusar varð klassískt: kirkjan tilbiður hvorki píslarvottinn né duft hans, heldur heiðrar hana minningu þeirra sem Guð heiðraði fyrst.
Sjöunda samkirkjuþingið árið 787 mælti fyrir um að altari skyldi geyma helgan dóm, og sú regla hélst öldum saman. Trentó staðfesti afstöðuna árið 1563 og bætti við kröfu um að biskup sannreyndi hvern dóm áður en hann væri sýndur.
Það sem kirkjan bannar
Þrennt er bannað og hefur verið lengi. Í fyrsta lagi að selja helgan dóm eða kaupa hann: það er simonía og kirkjuréttur bannar það fortakslaust. Í öðru lagi að eigna hlutnum sjálfum mátt, sem er hjátrú og ekki trú. Í þriðja lagi að sýna dóm sem enginn hefur sannreynt.
Kirkjan hefur sjálf gengið hart fram gegn þessu, og gerir enn: óteljandi meintir dómar hafa verið teknir úr umferð af því að uppruni þeirra stóðst ekki skoðun. Það er hluti af sömu afstöðu, ekki afsökun á henni.
Í Trúfræðsluriti kaþólsku kirkjunnar
KKK 1674–1676
Trúfræðslurit kaþólsku kirkjunnar fjallar um efnið í greinum hér að neðan. Texti ritsins er höfundarréttarvarinn og er hvergi birtur í Krans — aðeins númerin, svo lesandi sem hefur ritið undir höndum geti flett upp sjálfur.
Heimildir
Greinin er skrifuð hér upp úr þessum verkum. Ekkert er þýtt eða tekið orðrétt.
- Ritningin eins og Krans birtir hana — Postulasagan 19ritningartexti appsinsVersin eru sótt í texta appsins sjálfs þegar síðan er byggð.
- Híerónýmus, Contra Vigilantium (um 406)fallið úr höfundarréttiAndmælin og svarið við þeim, endursagt. Engin þýðing er notuð.
- Tómas frá Aquino, Summa theologiae III q. 25 a. 6, latneski frumtextinnfallið úr höfundarréttiRökin fyrir því að heiðra leifar dýrlinga, endursagt úr latínunni.
- Sjöunda samkirkjuþingið, Níkea 787, og kirkjuþingið í Trentó, 25. fundalota 1563fallið úr höfundarréttiÁkvæðin um altarisdóma og um sannprófun biskups, sagt frá.
Hverju greinin svarar ekki
Þetta eru spurningar fyrir prest, ekki fyrir smáforrit.
- Hvort tiltekinn helgur dómur sé ósvikinn.
- Hvernig meta skuli frásagnir af lækningum við helga dóma.
- Hvað gera skuli við dóm sem enginn veit uppruna á.
Greinar sem þú tendrar birtast í Vistað.
Í yfirlestri