Hinn Heilagi Andi
Þriðja persónan: í ritningunni, á hvítasunnu, og í því sem gerist síðan.
Þetta efni er í yfirlestri
Greinarnar eru hvorki kennsla kirkjunnar né staðgengill hennar — til þess er sóknarpresturinn.
Hvað þýðir þetta?
Greinarnar hér eru uppköst, skrifaðar af Krans. Enginn hefur enn lesið þær yfir og engin kirkjuleg yfirvöld hafa samþykkt þær.
Ekki kraftur heldur einhver
Algengasta misskilningurinn er sá að andinn sé orka — guðlegur straumur sem streymir frá Guði til manna. Kirkjan kennir annað: hinn Heilagi Andi er persóna, jafn Guð og faðirinn og sonurinn, og því einhver fremur en eitthvað.
Þetta er ekki orðaleikur. Kraft er hægt að nota; persónu er aðeins hægt að þiggja, hlýða og elska. Allt sem kirkjan segir um lífið í andanum hvílir á þessum mun.
Konstantínópelþingið árið 381 orðaði þetta þannig að andinn sé Drottinn og lífgjafinn, sem tilbeðinn sé og vegsamaður með föðurnum og syninum — sömu tilbeiðslu og hinum tveimur, sem er einmitt það sem engri skepnu má sýna.
Það sem Jesús sagði um hann
Lengsta kennsla Jesú um andann er í kveðjuræðunni í Jóhannesarguðspjalli, kvöldið fyrir dauða hans. Þar kallar hann andann hjálpara og sannleiksanda, og segir tvennt sem hefðin hefur haldið saman síðan.
Hið fyrra er að andinn kenni ekkert nýtt: hann minnir á það sem Kristur sagði og leiðir í allan sannleikann sem þegar er gefinn. Hið síðara er að hann sé sendur — hann kemur ekki af sjálfum sér og talar ekki í eigin nafni.
Af þessu leiðir mælikvarði sem kirkjan hefur notað í tvö þúsund ár á allt sem sagt er í nafni andans: það sem vísar frá Kristi er ekki frá honum.
26en huggarinn, andinn heilagi, sem faðirinn mun senda í mínu nafni, hann mun kenna yður alt, og minna yður á alt, sem eg hefi sagt yður.
Hvítasunna
Fimmtíu dögum eftir páska voru lærisveinarnir saman komnir í Jerúsalem. Postulasagan lýsir vindi, tungum eins og af eldi og því að þeir tóku að tala tungum annarra þjóða, svo að hver aðkomumaður heyrði sitt eigið mál.
Táknið er andstæða Babelturnsins: þar tvístraðist mannkynið af því að það skildi ekki hvert annað, hér safnast það saman án þess að hætta að vera margt. Kirkjan kallar daginn fæðingardag sinn, og af góðri ástæðu — hún fer þennan dag út úr lokuðu herbergi og fer að tala.
Ritningarstaðir
Gjafirnar sjö og ávextirnir
Hefðin telur sjö gjafir andans og hún les þær út úr spádómi Jesaja um sprotann af stofni Ísaí. Þær eru ekki hæfileikar heldur næmi: tilhneiging til að taka við því sem Guð gefur, hver á sínu sviði.
Ávextirnir eru annað. Þeir eru ekki það sem andinn gefur heldur það sem sést þegar hann hefur fengið að vinna — Páll telur þá upp í Galatabréfinu og listinn byrjar á kærleika og endar á bindindi.
Munurinn skiptir máli í verki: gjafirnar eru þegnar í fermingunni, ávextirnir vaxa á ævi. Sá sem leitar að sönnun um andann í sjálfum sér á að leita í ávöxtunum og ekki í tilfinningunni.
22En ávöxtur andans er: kærleiki, gleði, friður, langlyndi, gæzka, góðvild, trúmenska, hógværð, bindindi;
23gegn slíku er ekkert lögmál.
Ritningarstaðir
Hvar hann er að verki
Kirkjan kennir að andinn starfi á þremur stöðum sem enginn getur mælt. Í sakramentunum, þar sem hann er sá sem gerir efnið að því sem það er orðið. Í ritningunni, þar sem hann er innblásturinn sem gerir texta að orði Guðs. Og í samvisku hvers manns, þar sem hann sannfærir um það sem rétt er án þess að þvinga neinn.
Basilíus mikli skrifaði heila bók um þetta á fjórðu öld, meðal annars til að sýna fram á að andinn fengi sömu tilbeiðslu og hinar persónurnar í bænamáli kirkjunnar sjálfrar. Röksemd hans var að því sem kirkjan gerir í bæn sinni verði guðfræðin að standa undir — sem er enn í dag aðferðin sem kaþólsk guðfræði notar.
Í Trúfræðsluriti kaþólsku kirkjunnar
KKK 683–747
Trúfræðslurit kaþólsku kirkjunnar fjallar um efnið í greinum hér að neðan. Texti ritsins er höfundarréttarvarinn og er hvergi birtur í Krans — aðeins númerin, svo lesandi sem hefur ritið undir höndum geti flett upp sjálfur.
Heimildir
Greinin er skrifuð hér upp úr þessum verkum. Ekkert er þýtt eða tekið orðrétt.
- Ritningin eins og Krans birtir hana — Jóhannesarguðspjall 14, Galatabréfið 5ritningartexti appsinsVersin eru sótt í texta appsins sjálfs þegar síðan er byggð.
- Basilíus mikli, De Spiritu Sancto (um 375), gríski frumtextinnfallið úr höfundarréttiRökin af bænamáli kirkjunnar, endursagt úr frumtextanum. Engin þýðing er notuð.
- Konstantínópelþingið 381, samþykktir þessfallið úr höfundarréttiOrðalagið um andann sem Drottin og lífgjafa, sagt frá.
- Tómas frá Aquino, Summa theologiae I-II qq. 68–70, latneski frumtextinnfallið úr höfundarréttiGreinarmunur gjafa og ávaxta, endursagt úr latínunni.
Hverju greinin svarar ekki
Þetta eru spurningar fyrir prest, ekki fyrir smáforrit.
- Hvernig þekkja megi með vissu hvort tiltekin hvöt sé frá andanum.
- Hvaða staða náðargáfum ber í lífi einstakrar sóknar.
- Deilan um filioque, sem á sína eigin sögu og er ekki leyst hér.
Greinar sem þú tendrar birtast í Vistað.
Í yfirlestri