Síðari Makkabeabók 4Krans-útgáfa

Síðari Makkabeabók 4

En Símon, sem vér gátum áður, og um land sitt, talaði illa um Onías, sem hefði hann eggjað Helíódórus til að gjöra þetta og verið hvatamaður hins illa,

og hann dirfðist að kalla hann svikara við ríkið, hann sem séð hafði fyrir borginni og varið þjóð sína og verið vandlátur fyrir lögmáli Guðs.

En er fjandskapurinn gekk svo langt, að morð voru og framin af nokkrum vinum Símonar,

þá fór Onías til konungsins, er hann íhugaði hættuna af þessari deilu og að Apollóníus, sem var landstjóri Kölesýrlands og Fönikíu, var ofsafenginn, sem jók illsku Símonar —

eigi til að vera ákærandi landa sinna, heldur með það fyrir augum, sem öllum lýðnum var fyrir bestu.

Því að hann sá, að nema konungurinn bæri umhyggju fyrir því, væri ógjörlegt, að málin kæmust í friðsamlegt horf eða að Símon léti af heimsku sinni.

En eftir dauða Selevkusar, þegar Antíokkus, sem kallaður var hinn ágæti, hafði náð ríkinu, sóttist Jason, bróðir Onías, metnaðarfullur eftir æðsta prestsdóminum

og fór til konungsins og hét honum þrjú hundruð og sextíu talentum silfurs og af öðrum tekjum áttatíu talentum.

Auk þessa hét hann og hundrað og fimmtíu til viðbótar, ef hann fengi leyfi til að setja upp íþróttahús og æskulýðsstöð og til að nefna þá, sem í Jerúsalem voru, Antíokkusarmenn.

Og er konungurinn hafði veitt þetta og hann hafði fengið stjórnina í hendur sér, tók hann þegar að snúa löndum sínum til háttar heiðingjanna.

Og hann afnam það, sem ákveðið hafði verið af sérstakri velvild af konungunum Gyðingum í vil fyrir tilstilli Jóhannesar, föður þess Evpolemusar, sem fór sendiboði til Rómar til að gjöra vináttu og bandalag; og hann ógilti hin lögmætu ákvæði borgaranna og innleiddi rangsnúna siði.

Því að hann hafði dirfsku til að reisa undir sjálfum kastalanum íþróttahús og til að setja hina völdustu æskumenn í hóruhús.

Nú var þetta eigi upphafið, heldur aukning og framgangur heiðinna og framandi siða sakir hinnar andstyggilegu og óheyrðu illsku Jasonar, þess óguðlega auminga og eigi prests,

svo að prestarnir voru nú eigi lengur uppteknir af embættisverkum altarisins, heldur fyrirlitu musterið og vanræktu fórnirnar og flýttu sér að verða hluttakendur leikanna og hins ólöglega hlutar þeirra og kringlukastsins;

og þeir mátu að engu heiður feðra sinna og töldu grísku dýrðina besta.

Þeirra vegna lentu þeir í hættulegri deilu og fylgdu ákaft ákvæðum þeirra og girntust í öllu að líkjast þeim, sem voru óvinir þeirra og morðingjar.

Því að að breyta óguðlega gegn lögum Guðs fer eigi óhegnt; en það mun tíminn, sem á eftir fer, kunngjöra.

Nú er leikarnir, sem haldnir voru fimmta hvert ár, voru haldnir í Týrus að konunginum viðstöddum,

sendi hinn óguðlegi Jason synduga menn frá Jerúsalem til að flytja þrjú hundruð tvídrökmur silfurs til fórnar Herkúlesar; en þeir, sem það báru, óskuðu þess, að því yrði eigi varið til fórnanna, af því að það væri eigi nauðsynlegt, heldur mætti því verja til annars kostnaðar.

Féð var því af honum, sem sendi það, ætlað fórn Herkúlesar; en sakir þeirra, sem það báru, var því varið til smíði galeiða.

Nú er Apollóníus Mnesteusson var sendur til Egyptalands til að semja við tignarmenn Fílómetors konungs og Antíokkus skildi, að hann væri með öllu útilokaður frá málefnum ríkisins, þá fór hann þaðan með eigin hag fyrir augum og kom til Jaffa og þaðan til Jerúsalem,

þar sem honum var tekið með tign af Jason og borginni, og hann gekk inn með blysum og lofsöngum; og þaðan sneri hann aftur með her sinn til Fönikíu.

Þremur árum síðar sendi Jason Menelás, bróður hins fyrrnefnda Símonar, til að flytja fé til konungsins og til að fá svör frá honum um viss nauðsynleg mál.

En hann, er hann var kynntur konunginum, þegar hann hafði upp hafið ásýnd valds hans, náði æðsta prestsdóminum sjálfum sér með því að bjóða þrjú hundruð talentum silfurs meira en Jason.

Og er hann hafði fengið umboð konungsins, sneri hann aftur og hafði ekkert með sér, sem æðsta prestsdómi væri samboðið, heldur hafði hann hug grimms harðstjóra og æði villidýrs.

Þá var Jason, sem grafið hafði undan sínum eigin bróður, sjálfur undirgrafinn og rekinn burt sem flóttamaður í land Ammoníta.

Menelás hlaut því völdin; en um féð, sem hann hafði heitið konunginum, bar hann enga umhyggju, þegar Sóstratus, foringi kastalans, krafði hans;

því að honum bar að heimta skattana. Fyrir því voru þeir báðir kallaðir fyrir konunginn.

Og Menelás var settur af prestsdóminum, og Lýsimakkus bróðir hans tók við; og Sóstratus var gjörður landstjóri Kýpverja.

Meðan þetta var að gjörast, bar svo við, að menn frá Tarsus og Mallos gjörðu uppreisn, af því að þeir höfðu verið gefnir að gjöf Antíokkis, hjákonu konungsins.

Konungurinn fór því í skyndi til að sefa þá og skildi eftir Andrónikus, einn af tignarmönnum sínum, sem staðgengil sinn.

Þá hugði Menelás, að hann hefði fundið hentugan tíma, og hann stal nokkrum gullkerum úr musterinu og gaf Andrónikusi þau, og önnur hafði hann selt í Týrus og í nágrannaborgunum.

Og er Onías vissi það með fullri vissu, ávítaði hann hann og hélt sig á öruggum stað í Antíokkíu hjá Dafne.

Þá kom Menelás til Andrónikusar og bað hann að drepa Onías. Og hann fór til Onías og gaf honum hægri hönd sína með eiði — og þótt hann væri af honum grunaður — taldi hann á hann að koma út úr helgidóminum og drap hann þegar án nokkurs tillits til réttlætis.

Fyrir þá sök urðu eigi aðeins Gyðingarnir heldur og hinar aðrar þjóðirnar reiðir og hryggðust mjög yfir hinu ranglata morði á svo miklum manni.

Og er konungurinn var kominn aftur frá stöðum Kilikíu, fóru Gyðingarnir, sem í Antíokkíu voru, og einnig Grikkirnir til hans og kvörtuðu undan hinu ranglata morði á Onías.

Antíokkus hryggðist því í huga sínum yfir Onías og hrærðist til meðaumkunar og felldi tár, er hann minntist hófsemi og hógværðar hins látna.

Og hann fylltist reiði og bauð, að Andrónikus skyldi sviptur purpura sínum og leiddur um alla borgina og að á sama stað og hann hafði drýgt óguðleikann gegn Onías skyldi hinn helgispillti auminginn líflátinn — og galt Drottinn honum þannig verðskuldaða refsingu.

Nú er Lýsimakkus hafði drýgt mörg helgispjöll í musterinu að ráði Menelásar og orðrómur þess breiddist út, safnaðist fjöldinn saman gegn Lýsimakkusi, er mikið magn gulls hafði þegar burt verið flutt.

Fyrir því gjörði fjöldinn uppreisn, og hugir þeirra fylltust reiði; og Lýsimakkus vopnaði um þrjú þúsund menn og tók að beita ofbeldi, og var Týrannus nokkur foringi, maður langt genginn bæði að aldri og að æði.

En er þeir skynjuðu tilraun Lýsimakkusar, gripu sumir steina, sumir sterkar kylfur; og sumir köstuðu ösku á Lýsimakkus.

Og margir þeirra særðust og sumir voru felldir til jarðar, en allir voru á flótta reknir; og hinn helgispillta mann sjálfan drápu þeir við féhirsluna.

Nú var ákæra borin fram gegn Menelási um þessi mál.

Og er konungurinn var kominn til Týrusar, voru þrír menn sendir af öldungunum til að flytja málið frammi fyrir honum.

En Menelás, sem sannur var að sök, hét Ptólemeusi miklu fé til að telja konunginn á að hlynna að sér.

Ptólemeus fór því til konungsins í garð nokkurn, þar sem hann var að kæla sig, og fékk hann til að skipta um skoðun.

Þannig var Menelás, sem sekur var um alt hið illa, sýknaður af honum af ákærunum; en þeir aumu menn, sem hefðu verið dæmdir saklausir, þótt þeir hefðu flutt mál sitt jafnvel frammi fyrir Skýþum, voru dæmdir til dauða.

Þannig þoldu þeir, sem sóttu málið fyrir borgina og fyrir lýðinn og hin heilögu ker, skjótt ranglata refsingu.

Fyrir því urðu jafnvel Týringar reiðir og voru örlátir við greftrun þeirra.

Og þannig hélt Menelás völdum sakir ágirndar þeirra, sem með völdin fóru, og óx í illsku til svika við borgarana.