Hver er munurinn á kaþólsku kirkjunni og rétttrúnaðarkirkjunni?
Báðar kirkjurnar byggja á arfleifð postulanna, en þær greinir á um páfann: rétttrúnaðarkirkjurnar hafna því kennivaldi sem kaþólska kirkjan telur biskupinn í Róm hafa. Ólíkur siður er ekki það sem skilur á milli, því austrænir siðir eru líka iðkaðir innan kaþólsku kirkjunnar, í kirkjum sem eru í fullu samfélagi við páfann.
Í yfirlestri
Páfinn og kennivaldið
Kaþólska kirkjan kennir að biskuparnir, í samfélagi við biskupinn í Róm, hafi það hlutverk að skýra ritninguna og arfleifðina með gildi. Fyrsta Vatíkanþingið skilgreindi árið 1870 að páfinn sé óskeikull þegar hann skilgreinir kenningu um trú eða siðferði fyrir alla kirkjuna, og skilyrðin fyrir því eru ströng.
Rétttrúnaðarkirkjurnar viðurkenna ekki það vald. Þær leggja eins og kaþólska kirkjan mikla áherslu á arfleifðina sem postularnir létu ganga áfram, en kennivaldið sem þingið skilgreindi telja þær ekki páfans.
Óskeikulleiki er ekki það sama og syndleysi, og hann nær ekki til hvers orðs sem páfi segir. Skilgreiningar af því tagi eru fátíðar. Óumdeild dæmi eru tvö, frá 1854 og 1950, og bæði fjalla um Maríu.
Siðurinn skilur ekki á milli
Kaþólska kirkjan er ekki aðeins latnesk. Hún er samfélag latnesku kirkjunnar og austrænna kirkna sem hafa eigin helgisiði, eigin lög og eigið stigveldi en eru í fullu samfélagi við páfann. Stærst þeirra er úkraínska grísk-kaþólska kirkjan, sem notar býsanska siðinn.
Í mörgum þessara kirkna geta kvæntir menn tekið prestvígslu, eins og alltaf hefur verið í austri. Brauðið í evkaristíunni er víða sýrt, og helgimyndir, íkon, eru miðlægar í kirkjurýminu og í bæninni.
Margar þeirra urðu til þegar hluti rétttrúnaðarkirkju gekk í samfélag við Róm og hélt sið sínum, eins og rútensku biskuparnir í Brest árið 1596 og melkítar árið 1724. Þær eiga siðinn sameiginlegan með rétttrúnaðarkirkjunum en páfann með latnesku kirkjunni.
Leó XIII páfi skrifaði árið 1894 að siðir austurkirknanna væru ekki umbornir heldur dýrmætir, og bannaði að reynt yrði að gera þær latneskar.
Tilraunir til einingar
Á kirkjuþinginu í Flórens árið 1439 var samþykkt sameining grísku og latnesku kirkjunnar, en hún entist ekki. Síðari sameiningar náðu aðeins til hluta kirknanna og skiptu sumum þeirra í tvennt.
Um þá sögu er sársauki beggja vegna. Rétttrúnaðarkirkjurnar hafa litið á sumar sameiningarnar sem ásælni, og árið 1993 lýstu kaþólskar og rétttrúnaðar kirkjur því sameiginlega yfir að slíkar sameiningar væru ekki leið til einingar í framtíðinni.
María
Hátíðin sem latneska kirkjan heldur 15. ágúst sem himnaför Maríu er í austri haldin sem andlát hennar. Kaþólska skilgreiningin frá 1950 lætur ósagt hvort María dó áður en hún var tekin til himins, og orðalagið skilur spurninguna eftir opna.
Þessi síða segir hvað kaþólska kirkjan kennir og hvar rétttrúnaðarkirkjurnar eru henni ósammála, en hún gerir ekki upp á milli þeirra. Afstöðu rétttrúnaðarkirkjunnar sjálfrar er best að heyra hjá henni.