Hvað gerist í kirkjunni í dymbilviku?
Í dymbilviku, vikunni fyrir páska, minnist kirkjan síðustu daga Jesú. Vikan hefst á pálmasunnudegi með helgigöngu með pálmagreinum. Á skírdagskvöld er síðustu máltíðarinnar minnst, á föstudaginn langa er engin messa heldur athöfn við krossinn, og eftir myrkur á laugardag hefst páskavakan.
Í yfirlestri
Pálmasunnudagur
Messan á pálmasunnudag hefst ekki inni í kirkjunni. Söfnuðurinn kemur saman utan dyra eða aftast, presturinn blessar pálmagreinar og allir ganga inn saman með þær. Liturinn er rauður.
Tvö guðspjöll eru lesin, fyrst um innreiðina í Jerúsalem og síðan píslarsagan, sem er skipt milli nokkurra radda. Pálmagreinarnar fara með fólki heim, og ári síðar eru þær brenndar og askan notuð á öskudegi.
Dagurinn segir því tvær sögur í einni messu: konungurinn er hylltur þegar hann kemur inn í borgina og síðan dæmdur og tekinn af lífi, og sama fólkið er í báðum frásögnum.
Fyrstu dagar vikunnar
Mánudagur, þriðjudagur og miðvikudagur eru venjulegir messudagar í fjólubláum lit. Guðspjöll þeirra segja frá síðustu dögunum fyrir handtökuna, frá smurningunni í Betaníu til samnings Júdasar við æðstu prestana.
Á eftir miðvikudeginum kemur ekkert hlé. Páskaþrenningin, frá skírdagskvöldi til páskanætur, er ein samfelld athöfn í þremur hlutum, og dagarnir þrír eru taldir þeir heilögustu í árinu.
Skírdagur
Að morgni skírdags vígir biskup í dómkirkjunni olíurnar sem sóknirnar nota næsta árið, við skírn, fermingu, vígslur og smurningu sjúkra. Um kvöldið hefst páskaþrenningin með messu í hvítum lit.
Í kvöldmessunni þvær presturinn fætur nokkurra úr söfnuðinum. Í lokin er altarissakramentið borið að hliðaraltari, háaltarið afklætt og kirkjan skilin eftir ber. Engin blessun er veitt, og fólk situr eftir í þögn eins lengi og það vill.
Föstudagurinn langi
Föstudagurinn langi er annar tveggja daga ársins án messu; hinn er laugardagurinn á eftir. Athöfnin hefst í þögn, þegar presturinn leggst flatur fyrir framan bert altarið. Píslarsagan úr Jóhannesarguðspjalli er lesin, og á eftir koma hinar hátíðlegu fyrirbænir fyrir kirkjunni og öllum heiminum.
Þá er krossinn afhjúpaður og fólk gengur fram, eitt af öðru, og hneigir sig fyrir honum, snertir hann eða kyssir. Í lokin er veitt altarissakramentið sem helgað var kvöldið áður, og fólk fer út í þögn.
Laugardagur og páskavaka
Laugardagurinn er hljóður. Kirkjan stendur ber og engin messa er sungin yfir daginn. Eftir myrkur hefst páskavakan, lengsta athöfn kirkjuársins: eldur er kveiktur utandyra, páskakertið tendrað af honum og ljósið borið inn í dimma kirkjuna mann frá manni.
Vakan er í fjórum hlutum: ljósi, orði, vatni og máltíð. Lesið er úr Gamla testamentinu, orgel og klukkur hljóma í fyrsta sinn frá skírdagskvöldi, vatnið er vígt og skírt er. Vakan er fyrsta messa páskanna.