Hvað gerðist við siðaskiptin á Íslandi?
Siðaskiptin bárust frá Danmörku, þar sem lúthersk trú var lögleidd 1537. Ný kirkjuskipan tók gildi í Skálholtsbiskupsdæmi árið 1541, en Jón Arason Hólabiskup hélt fast við kaþólskan sið þar til hann var hálshöggvinn í Skálholti ásamt tveimur sonum sínum 7. nóvember 1550. Árið 1550 er því talið ár siðaskiptanna á Íslandi.
Í yfirlestri
Fyrst Skálholt
Biskupsstólarnir tveir, í Skálholti frá 1056 og á Hólum frá 1106, höfðu þá staðið í nærri fimm hundruð ár.
Kirkjuskipanin náði til allra landa sem stýrt var frá Danmörku. Kristján III Danakonungur vildi að Alþingi staðfesti hana árið 1538, en það gekk ekki eftir. Hún komst samt á í Skálholti þegar konungur sendi þangað lútherskan biskup, Gissur Einarsson.
Ögmundur Pálsson Skálholtsbiskup var handtekinn 2. júní 1541. Tveimur árum áður hafði klaustrinu í Viðey verið lokað eftir árás.
Tveir siðir í einu landi
Í níu ár var landinu skipt: Skálholtsbiskupsdæmi var lútherskt en Hólabiskupsdæmi kaþólskt undir Jóni Arasyni, sem var biskup þar frá 1524. Hann var skáld, og á Hólum var fyrsta prentsmiðja landsins sett upp í hans biskupstíð. Gissur dó 1548, og eftir að Marteinn Einarsson varð biskup í Skálholti árið eftir tók Jón hann höndum.
Haustið 1550
Konungur lýsti Jón útlægan og bað Daða Guðmundsson sýslumann að handtaka hann. Það tókst vestur í Dölum haustið 1550, og Jón var fluttur í Skálholt ásamt Ara og Birni, sonum sínum. Ekkert skip fór lengur til Danmerkur það árið, og menn óttuðust að Norðlendingar reyndu að ná biskupi sínum úr haldi. Þeir þrír voru teknir af lífi án þess að mál þeirra kæmi fyrir Alþingi eða konung.
Vorið eftir sendi konungur herlið norður og andstaðan hvarf. Klaustrin sem eftir voru í Hólabiskupsdæmi voru lögð niður, meðal þeirra Þingeyrar.
Skriðuklaustur í Fljótsdal, síðast stofnað íslenskra klaustra, var lagt niður einhvern tíma á árunum 1541–1554; heimildum ber ekki saman um árið. Gjafabréf þess er dagsett 8. júní 1500, og klaustur Ágústínusarreglu hafði staðið þar frá því um 1493.
Kaþólsk kirkja á ný
Kaþólskir prestar komu aftur til landsins á 19. öld: franski presturinn Bernard Bernard árið 1857 og Jean-Baptiste Baudoin ári síðar, og þeir settust að í Landakoti. Marteinn Meulenberg var settur yfir kirkjuna þegar Ísland varð postullegt umdæmi árið 1923.
Árið 1929 varð umdæmið postullegt vikaríat, og 23. júlí það ár var Kristskirkja í Landakoti vígð. Guðjón Samúelsson teiknaði kirkjuna. Um 1942 tók Jóhannes Gunnarsson við forystu kirkjunnar hér, og 18. október 1968 var Reykjavíkurbiskupsdæmi stofnað. Biskup þess frá 2015 er Davíð Tencer, og sóknir biskupsdæmisins og messutímar þeirra eru í Krans.
Saga Jóns Arasonar og ársins 1550 er sögð í heild í Kaþólsku Íslandi, ásamt því sem heimildum ber ekki saman um.