Hvað er litanía?
Litanía er bæn í formi ákalla og svara. Sá sem leiðir fer með röð ákalla, til dæmis titla Maríu eða dýrlings, og hinir svara hverju þeirra, oft með sama stutta svarinu. Litaníur hefjast á miskunnarbæn til Guðs og enda á bæn.
Í yfirlestri
Hvernig litanía er byggð
Litaníurnar í Krans eru allar byggðar á sama hátt. Fyrst er beðið um miskunn: „Drottinn, miskunna þú oss. Kristur, miskunna þú oss.“ Þá er Guð ákallaður, Faðir, Sonur og Heilagur Andi, og síðan heilög þrenning, einn Guð.
Upphafið er hið sama og Kyrie, miskunnarbænin sem beðin er í upphafi messunnar.
Á eftir kemur meginhlutinn, löng röð ákalla. Litaníunni lýkur á þreföldu ákalli til Guðs lambs, sem ber burt syndir heimsins, svo á versi og svari og loks á bæn sem tekur allt saman.
Ákallinu til Guðs lambs er svarað þrisvar, og svarið er ekki það sama í öll skiptin: væg þú oss, Drottinn; bænheyr þú oss, Drottinn; miskunna þú oss, Drottinn.
Ákall og svar
Litanía er ætluð fleiri en einum. Í Jósefslitaníunni úr bókinni Kaþólskar bænir frá 1922 eru raddirnar tvær merktar með bókstöfunum P. og S.: annar fer með versið, hinn svarar. Sá sem biður einn fer sjálfur með hvort tveggja.
Í sömu litaníu eru tuttugu og sex ákallanir, frá „Heilaga María“ og „Heilagi Jósef“ til „Verndari heilagrar kirkju“. Þær deila allar einu svari, „bið þú fyrir oss“, og bókin prentar það einu sinni með sviga sem nær yfir þær allar.
Litaníurnar í Krans
Maríulitanían er einnig kennd við Lóretto. Hún ávarpar Maríu með tugum titla, meðal annars móðir Krists, móðir kirkjunnar, morgunstjarna, hressing sjúkra og drottning friðarins. Hún er úr Bænakverinu.
Henni lýkur á versinu „Bið fyrir oss, heilaga Guðsmóðir“ og svarinu „svo að vér verðum makleg fyrirheita Krists“, og síðan á bæn um heilsu á líkama og sál fyrir bænir Maríu.
Litanían af allrahelgasta hjarta Jesú ávarpar hjarta Jesú á sama hátt, ákall eftir ákall. Á eftir Guðs lambi kemur versið „Jesús, hógvær og lítillátur af hjarta“ og svarið „ger þú hjarta vort líkt þínu hjarta.“
Jósefslitanían er elst þeirra á prenti, úr Kaþólskum bænum frá 1922. Stafsetningin hefur verið færð til nútímahorfs, en orðalagið er bókarinnar.
Henni lýkur á bæn um að Jósef, sem tignaður er sem verndari hér á jörðu, megi vera talsmaður á himnum.
Litanía með öðrum bænum
Litanía getur staðið ein og sér eða verið hluti af stærri bæn. Í Bænakverinu fylgir litanían af hjarta Jesú bænum um helgun til hins heilaga hjarta, og þar er líka nóvena til hjarta Jesú, ein bæn á dag í níu daga.