Hvenær eru páskar og af hverju færast þeir til?

Jólin eru alltaf á sama degi, en páskarnir ekki. Dagsetning þeirra ræðst af gangi sólar og tungls: fyrst koma vorjafndægur, síðan fyrsta fulla tungl eftir þau, og páskadagur er sunnudagurinn þar á eftir. Þess vegna getur munað nærri mánuði á páskum frá einu ári til annars.

Árið 2026 voru páskar 5. apríl, árið 2027 eru þeir 28. mars og árið 2028 ekki fyrr en 16. apríl, nærri þremur vikum síðar í árinu en árið á undan. Föstutíminn á undan og hátíðatíminn á eftir færast því til frá ári til árs.

Páskarnir eru haldnir í minningu upprisunnar. Þeir eru mesta hátíð kirkjuársins og sigurhátíð kristninnar, og því skiptir dagsetning þeirra máli fyrir allt árið í kring.

Fastan á undan páskum, fjörutíu dagar frá öskudegi til skírdagskvölds, fylgir þeim hvert sem þeir fara. Öskudagur getur því lent hvenær sem er frá byrjun febrúar fram í byrjun mars. Árið 2027 er öskudagur 10. febrúar en árið 2028 1. mars.

Dymbilvikan, síðasta vikan fyrir páska, færist líka. Þá minnist kirkjan síðustu ævidaga Jesú: innreiðarinnar í Jerúsalem á pálmasunnudag, síðustu kvöldmáltíðarinnar á skírdag og dauða hans á föstudaginn langa.

Eftir páska fylgja aðrar hátíðir sömu reglu. Páskatíðin stendur í fimmtíu daga, til hvítasunnu. Uppstigningardagur er á fimmtudegi fjörutíu dögum eftir páska. Árið 2027 er uppstigningardagur 6. maí og hvítasunnudagur 16. maí.

Hvítasunnan, hátíð Heilags Anda, lokar páskatíðinni. Frá páskadegi til hvítasunnu eru fimmtíu dagar samfelldrar hátíðar, og enginn annar hátíðatími ársins er jafnlangur.

Dagarnir þrír fyrir páskadag hefjast með messu á skírdagskvöld. Þeir eru heilögustu dagar ársins og ná hámarki sínu á páskavöku, og það er dagsetning þeirra sem reglan um tunglið ákveður á hverju ári.

Hátíðin hefst seint á laugardagskvöldi með páskavökunni, þar sem upprisan er haldin hátíðleg með eldi, kertum og mörgum öðrum táknum. Páskakertið, sem tendrað er þetta kvöld, er ímynd hins upprisna Endurlausnara.

Halelúja, sem þagnaði alla föstuna, er sungið aftur, og páskakertið stendur logandi í kirkjunni alla páskatíðina. Hvítur er litur hátíðarinnar, og á hvítasunnu er notaður rauður.

Dagatalið í Krans er reiknað fyrir hvert ár. Þar sést hvenær páskar, fastan og hvítasunnan eru, hver dagur kirkjuársins er og hvaða litur fylgir honum. Þar má líka opna hvern dag og sjá hvaða lestrar eru lesnir og hvaða hátíð er haldin.